Çölyak ve Glutensiz Yaşam
Çölyak nedir, nasıl anlaşılır, glutensiz hayat nasıl kolaylaşır? İşte bilmeniz gereken her şey.
Çölyak Hastalığı Nedir?
Önce şunu bilin:
Çölyak alerji değil, otoimmün bir hastalıktır. Yani vücudun bağışıklık sistemi, gluten adlı proteine karşı savaş açar ve bu savaşta ince bağırsağa zarar verir.
Gluten nedir? Buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir protein. Ekmek, makarna, börek, poğaça, bira gibi yiyeceklerde doğal olarak bulunur.
Belirtileri nelerdir?
- İshal, kabızlık, şişkinlik, gaz
- Kilo alamama veya sebepsiz kilo kaybı
- Demir eksikliği kansızlığı (tedaviye rağmen geçmeyen)
- Sürekli yorgunluk, halsizlik
- Karın ağrısı, kemik ve eklem ağrıları
- Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği
Teşhis Nasıl Konulur?
1. Kan Testi
Anti-doku transglutaminaz (tTG) IgA testi. Basit bir kan tahlili. Pozitif çıkarsa çölyak şüphesi artar.
2. Endoskopi (Bağırsak Biyopsisi)
Kesin tanı için gereklidir. Kameralı bir tüple ince bağırsaktan minik parçalar alınır. Ağrısız bir işlemdir.
3. Genetik Test
Hastalığa yatkınlık genlerini (HLA) gösterir. Çölyak olmadığınızı anlamak için kullanılır.
Çok önemli uyarı!
Testler yapılmadan glutensiz diyete başlamayın! Gluten tüketmeye devam etmelisiniz, yoksa testler yanlış çıkar ve tanı konamaz.
Glutensiz Diyet: Ne Yenir, Ne Yenmez?
Güvenle Yiyebilirsiniz
🍎 Tüm meyve ve sebzeler
🍚 Pirinç, mısır, kinoa, karabuğday
🥩 Et, tavuk, balık, yumurta
🥛 Süt, yoğurt, peynir (katkısız)
🥔 Patates, nohut, mercimek, fasulye
🌾 Sertifikalı glutensiz yulaf (sadece üzerinde yazıyorsa)
Uzak Durun
🍞 Buğday, arpa, çavdar (ekmek, makarna, börek, poğaça, kraker, bisküvi)
🍺 Bira ve malt içecekler
🍲 Hazır çorbalar, bulyonlar, soslar
🥡 Soya sosu, hazır salata sosları
🍟 Ortak yağda kızartılmış yiyecekler
Çapraz Bulaşmaya Dikkat!
🔪 Ayrı bıçak, kesme tahtası, tost makinesi
🍳 Aynı yağda kızartma yapmayın
🥣 Ortak makarna suyu kullanmayın
🧂 Dökme baharat, kuruyemiş riskli
🏠 Evde herkese ayrı bir tereyağı/peynir
Günlük Yaşam ve Çapraz Bulaşma Rehberi
Glutensiz yaşam sadece yedikleriniz değil, aynı zamanda nasıl hazırladığınızla da ilgilidir. İşte dikkat etmeniz gerekenler:
Yüksek Riskli Durumlar
- Ortak tost makinesi / fırın
- Aynı yağda kızartma
- Ortak makarna suyu
- Plastik kesme tahtası (çiziklerde gluten birikir)
- Dökme ürünler (baharat, kuruyemiş)
Orta Riskli Durumlar
- Ortak bulaşık süngeri
- Ortak ekmek bıçağı
- Unlu ortamda pişirme
- Restoranlarda ortak ızgara
Düşük Riskli Durumlar
- Cam/tahta kesme tahtası (bulaşık makinesinde)
- Ortak buzdolabı (kapalı kaplar)
- Meyve/sebze iyice yıkanmışsa
Evde Alınacak Önlemler
- Ayrı mutfak ekipmanları
Kesme tahtası, bıçak, tost makinesi, süzgeç ayrı olmalı. - Ürünleri ayırarak saklayın
Glutensiz ürünleri üst raflarda, kapalı kaplarda muhafaza edin. - Pişirme sırasına dikkat
Önce glutensiz yemekleri hazırlayın, sonra glutenli olanları. - Ayrı yağ ve su
Kızartma yağını ve makarna suyunu ayırın.
Dışarıda Yemek Yerken
- Önceden araştırma yapın
Restoranı arayın, glutensiz seçenekleri sorun. - Net ve kararlı olun
"Çölyak hastasıyım, en ufak kırıntı bile zarar verir" deyin. - Güvenli seçimler yapın
Izgara et/tavuk, salata (sosuz), buğulama tercih edin.
Çapraz Bulaşmayı Önlemek için Altın Kurallar
Glutensiz Ürün Bulabileceğiniz Siteler
*Bilgilendirme amaçlıdır, dernek bu sitelerle bağlı değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Destek Grupları ve Topluluklar
Deneyimlerinizi paylaşın, sorular sorun, yalnız olmadığınızı hissedin
Yeni tanı mı aldınız?
Endişelenmeyin, yalnız değilsiniz. Size yol göstermek için buradayız.
Bize Ulaşın